BWP Borsuk, czyli nowy pływający bojowy wóz piechoty (NBPWP), to kluczowy element programu modernizacji Wojska Polskiego i jeden z najważniejszych projektów polskiego przemysłu zbrojeniowego w ostatnich dekadach. Opracowany przez konsorcjum, którego liderem jest Huta Stalowa Wola S.A. (HSW), wchodząca w skład Polskiej Grupy Zbrojeniowej (PGZ), ma za zadanie zastąpić wysłużone, postsowieckie pojazdy BWP-1. Ten nowoczesny polski wóz bojowy został zaprojektowany, by sprostać wyzwaniom współczesnego pola walki, łącząc wysoką mobilność, w tym kluczową dla polskich warunków zdolność pływania, ze znaczną siłą ognia i modułową ochroną balistyczną.
Geneza i rola w modernizacji polskiej armii
Program budowy nowego pływającego bojowego wozu piechoty Borsuk został formalnie uruchomiony 24 października 2014 roku umową z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR). Był odpowiedzią na pilną potrzebę wymiany floty przestarzałych wozów BWP-1 (Wojsko Polskie miało ich 1371), które po dekadach służby stały się anachronizmem, niezapewniającym ani odpowiedniej ochrony, ani siły ognia. Głównym celem było stworzenie pojazdu zdolnego do efektywnej współpracy z nowo pozyskiwanymi czołgami podstawowymi, takimi jak K2 Black Panther i M1 Abrams, z którymi stary BWP-1 nie mógł współdziałać.
Pojazd wojskowy Borsuk ma stanowić podstawowy środek transportu i wsparcia ogniowego dla pododdziałów piechoty zmechanizowanej. Projekt ten jest fundamentem dla odzyskania przez Polskę pełnych zdolności w zakresie projektowania i produkcji zaawansowanych gąsienicowych wozów bojowych, co w wymierny sposób wzmacnia suwerenność obronną i potencjał przemysłowy kraju.
Dane techniczne i konstrukcja pojazdu Borsuk
Pojazd Borsuk, oznaczany również jako IFV Borsuk (Infantry Fighting Vehicle), charakteryzuje się nowoczesną, modułową konstrukcją opartą na uniwersalnej modułowej platformie gąsienicowej (UMPG). Jego podwozie zostało zaprojektowane od podstaw, aby zapewnić optymalny kompromis między masą, ochroną a mobilnością. W bazowej, pływającej konfiguracji transporter opancerzony Borsuk waży około 28 ton. Poniżej przedstawiono kluczowe cechy techniczne:
- Napęd - sercem pojazdu jest power-pack, czyli zintegrowany zespół napędowy oparty na silniku Diesla MTU 8V-199-TE20 o mocy 720 KM (530 kW), produkowanym przez Rolls-Royce Power Systems. W prototypach silnik połączono z przekładnią Perkins X300; co do przekładni w wozach seryjnych źródła branżowe się różnią. Zapewnia to doskonały stosunek mocy do masy (ok. 25,7 KM/t) i wysoką dynamikę jazdy.
- Mobilność - wóz bojowy Borsuk osiąga prędkość do 65 km/h na drogach utwardzonych. Dzięki nowoczesnemu, hydropneumatycznemu zawieszeniu zapewnia wysoki komfort jazdy i stabilność w trudnym terenie. Unikalną cechą jest zdolność samodzielnego pokonywania przeszkód wodnych za pomocą dwóch pędników strumieniowych z prędkością do 8-10 km/h.
- Opancerzenie - pojazd oferuje modułową ochronę balistyczną i przeciwminową. Producent nie podaje oficjalnych poziomów ochrony. Według nieoficjalnych danych prasy branżowej kadłub w wersji podstawowej (pływającej) ma z przodu ochronę na poziomie 4 według normy STANAG 4569 (amunicja przeciwpancerna kal. 14,5 mm), a boki i tył – na poziomie 3 (amunicja 7,62 × 51 mm AP). Dodatkowe moduły pancerza kompozytowego zwiększają ochronę, ale kosztem pływalności. Konstrukcja dna kadłuba w kształcie litery V zwiększa przeżywalność załogi po najechaniu na minę lub improwizowany ładunek wybuchowy (IED).
- Załoga i desant - załoga składa się z trzech osób: dowódcy, działonowego (operatora uzbrojenia) i kierowcy. W przedziale desantowym mieści się sześciu żołnierzy w pełnym oporządzeniu. Analiza wnętrza BWP Borsuk ukazuje zastosowanie specjalistycznych, podwieszanych foteli, które minimalizują skutki wybuchów pod pojazdem.
Uzbrojenie – siła ognia wieży ZSSW-30
Najważniejszy element siły ognia Borsuka to polskiej produkcji zdalnie sterowany system wieżowy ZSSW-30. Jest to wieża bezzałogowa, opracowana przez Hutę Stalowa Wola we współpracy z WB Electronics. Jej obsługa odbywa się z wnętrza kadłuba, co radykalnie zwiększa bezpieczeństwo załogi. System ten jest również integrowany z Kołowymi Transporterami Opancerzonymi Rosomak, co unifikuje uzbrojenie głównych wozów bojowych Wojska Polskiego. Uzbrojenie wieży obejmuje:
- Armata automatyczna - amerykańska armata napędowa Northrop Grumman Mk44S Bushmaster II kalibru 30 mm, z opcją prostej konwersji na kaliber 40 mm. Umożliwia ona skuteczne zwalczanie pojazdów opancerzonych, siły żywej i celów nisko lecących, zwłaszcza dzięki zastosowaniu amunicji programowalnej (ABM), eksplodującej w zaprogramowanym punkcie nad celem.
- Karabin maszynowy - sprzężony z armatą polski karabin UKM-2000C kalibru 7,62 mm.
- Przeciwpancerne pociski kierowane (PPK) - podwójna, chowana w wieży wyrzutnia izraelskich pocisków Spike-LR/LR2, produkowanych w Polsce na licencji. Zasięg do 4 km (4,5 km w trybie automatycznym) pozwala na niszczenie ciężko opancerzonych celów, w tym nowoczesnych czołgów podstawowych.
Systemy elektroniczne i świadomość sytuacyjna
Borsuk jest pojazdem w pełni cyfrowym, zaprojektowanym do działania w środowisku sieciocentrycznym. Wyposażony jest w zaawansowane polskie systemy optoelektroniczne (PCO S.A.), w tym panoramiczny przyrząd obserwacyjny dowódcy GOD-1 Iris i system celowniczy działonowego GOC-1 Nike. Umożliwiają one działanie w trybie „hunter-killer” (łowca-zabójca), gdzie dowódca wyszukuje cele, a działonowy je niszczy, co wyraźnie skraca czas reakcji. Świadomość sytuacyjną załogi wspiera dodatkowo System Obserwacji Dookrężnej (SOD), złożony z kamer dzienno-nocnych na kadłubie.
Porównanie z innymi wozami bojowymi
Nowoczesny polski BWP często jest porównywany z innymi konstrukcjami na świecie. Analiza ta pokazuje jego unikalne cechy na tle potencjalnych rywali i sojuszników, które wynikają ze specyficznej filozofii projektowej, balansującej między mobilnością a ochroną.
| Cecha | BWP Borsuk | Schützenpanzer Puma | M2A3 Bradley |
|---|---|---|---|
| Kraj pochodzenia | Polska | Niemcy | USA |
| Masa bojowa (bazowa/maks.) | 28 t / brak danych | 31,4 t / 43 t | ~30 t / ~33 t |
| Załoga + desant | 3 + 6 | 3 + 6 | 3 + 7 |
| Moc silnika | 720 KM (530 kW) | 1090 KM (800 kW) | 600 KM (447 kW) |
| Zdolność pływania | Tak (w wersji bazowej) | Nie | Nie (utracona) |
| Armata główna | 30 mm Mk44S Bushmaster II | 30 mm MK 30-2/ABM | 25 mm M242 Bushmaster |
| System PPK | 2x Spike-LR/LR2 | 2x Spike-LR | 2x TOW |
| Typ wieży | Bezzałogowa | Bezzałogowa | Załogowa |
BWP Borsuk vs Puma
Porównanie BWP Borsuk vs Puma, czyli niemieckiego bojowego wozu piechoty, ukazuje dwie różne filozofie projektowe. Puma, ważąca ponad 40 ton w konfiguracji bojowej, stawia na maksymalną ochronę załogi, rezygnując ze zdolności pływania. Jest to konstrukcja znacznie cięższa i droższa. Z kolei Borsuk dla wojska polskiego został zaprojektowany z myślą o zachowaniu amfibijności, co jest kluczowe w warunkach geograficznych Polski, obfitującej w rzeki i jeziora. Choć jego pancerz bazowy jest lżejszy, modułowość pozwala na jego wzmocnienie kosztem pływalności, dostosowując pojazd opancerzony Borsuk do konkretnej misji.
Borsuk vs Rosomak
Debata Borsuk vs Rosomak dotyczy porównania pojazdu gąsienicowego z kołowym. Rosomak (KTO) jest doskonały do szybkich przerzutów po drogach i misji stabilizacyjnych, oferując wysoką mobilność strategiczną. Gąsienicowy transporter Borsuk ma natomiast znacznie lepsze właściwości trakcyjne w trudnym terenie (błoto, śnieg, piach), co czyni go idealnym partnerem dla czołgów w operacjach o wysokiej intensywności. Oba pojazdy będą się uzupełniać, a zastosowanie tej samej wieży ZSSW-30 upraszcza logistykę i szkolenie.
Warianty i przyszłość programu
Platforma UMPG, na której zbudowano BWP Borsuk, jest uniwersalna i ma stać się bazą dla całej rodziny pojazdów specjalistycznych. Oprócz podstawowej wersji bojowego wozu piechoty, planowane są także inne wersje, które zapewnią kompleksowe wsparcie na polu walki:
- Wóz dowodzenia (kryptonim Oset)
- Wóz rozpoznania (Żuk)
- Wóz ewakuacji medycznej (Gotem)
- Wóz zabezpieczenia technicznego (Gekon)
- Wóz rozpoznania skażeń (Ares)
- Moździerz samobieżny (Rak) - zintegrowany z systemem wieżowym znanym z KTO Rosomak.
Dodatkowo, w odpowiedzi na potrzeby wojsk pancernych, trwają prace nad ciężkim bojowym wozem piechoty (CBWP). Będzie on bazował na wydłużonym podwoziu Borsuka, lecz zostanie pozbawiony zdolności pływania na rzecz znacznie wzmocnionego opancerzenia, aby móc ściśle współpracować z czołgami Abrams. Taka dywersyfikacja floty świadczy o dojrzałym podejściu do planowania obronnego.
BWP Borsuk - najczęściej zadawane pytania
Ile BWP Borsuk zamówiła Polska?
Umowa ramowa z 28 lutego 2023 roku przewiduje 1014 bojowych wozów piechoty Borsuk oraz 386 pojazdów specjalistycznych na tym samym podwoziu. Wiążące zamówienia to umowy wykonawcze: 27 marca 2025 roku na 111 wozów i 30 maja 2026 roku na kolejne 146. Łącznie zamówiono więc 257 Borsuków.
Kiedy ruszyła produkcja seryjna BWP Borsuk?
Produkcja seryjna już ruszyła. 4 grudnia 2025 roku Huta Stalowa Wola przekazała wojsku pierwsze 15 seryjnych Borsuków, które trafiły do 15. Giżyckiej Brygady Zmechanizowanej. Według sprawozdania HSW za 2025 rok w 2026 roku do wojska mają trafić 3 wozy, w 2027 roku – 33, a w 2028 roku – 55.
Co z BWP Borsuk w 2025?
Rok 2025 był dla programu przełomowy. 27 marca podpisano pierwszą umowę wykonawczą na 111 wozów za ok. 6,57 mld zł brutto, a 4 grudnia do 15. Giżyckiej Brygady Zmechanizowanej trafiło pierwsze 15 seryjnych Borsuków. Kolejną umowę, na 146 wozów, podpisano 30 maja 2026 roku.
Ile kosztuje BWP Borsuk?
Z pierwszej umowy wykonawczej (111 wozów za ok. 6,57 mld zł brutto) wynika ok. 59 mln zł brutto, czyli ok. 48 mln zł netto za wóz. Kwota obejmuje też pakiet szkoleniowy i logistyczny. Druga umowa, na 146 wozów za 7,5 mld zł netto, daje ok. 51 mln zł netto za sztukę.
Kto produkuje silnik do Borsuka?
Silnik dla BWP Borsuk to jednostka MTU 8V-199-TE20 o mocy 720 KM, produkowana przez niemiecką firmę Rolls-Royce Power Systems AG (dawniej MTU Friedrichshafen). Jest to sprawdzona i niezawodna konstrukcja, stosowana również w innych nowoczesnych pojazdach opancerzonych na świecie.
Czy Borsuki trafią do polskiej armii?
Tak, BWP Borsuk jest kluczowym programem modernizacyjnym i jego wdrożenie do Sił Zbrojnych RP jest absolutnym priorytetem. Umowa ramowa obejmuje ok. 1400 pojazdów (1014 bojowych wozów piechoty i 386 wozów specjalistycznych), a umowy wykonawcze – na razie 257 Borsuków. Borsuki trafią do polskiej armii, aby zastąpić przestarzałe BWP-1 i stanowić podstawę brygad zmechanizowanych na dziesięciolecia.
Co nowego w sprawie BWP Borsuk?
30 maja 2026 roku podpisano drugą umowę wykonawczą na 146 Borsuków za 7,5 mld zł netto, z dostawami do 2030 roku. Na targach MSPO 2026 Huta Stalowa Wola pokazała demonstrator ciężkiego BWP, bo nawet dopancerzony Borsuk nie osiągnie wymaganego dla niego poziomu ochrony. Według planu w 2026 roku do wojska mają trafić 3 Borsuki, a w 2027 roku – 33.
