Lancet – rosyjska amunicja krążąca, która poluje na artylerię w Ukrainie

Lancet to nie dron rozpoznawczy ani bojowy w klasycznym rozumieniu – to amunicja krążąca, czyli inteligentny pocisk. Maszyna, najczęściej naprowadzana w rejon operowania przez drona zwiadowczego, krąży nad polem walki, a po ostatecznym namierzeniu celu pikuje i ulega zniszczeniu razem z głowicą. To właśnie ten jednorazowy charakter odróżnia ją od dronów typu Bayraktar, które wystrzeliwują uzbrojenie i wracają na lotnisko. Od 2022 roku Lancet stał się jednym z najgroźniejszych narzędzi rosyjskiego wojska w Ukrainie, polującym przede wszystkim na artylerię – w tym zachodnie haubice.

Produkowany przez grupę ZALA Aero, należącą do koncernu Kałasznikow, Lancet łączy niski koszt z zaskakującą precyzją. Pojedyncza maszyna kosztuje zaledwie około 30–35 tysięcy dolarów, co stanowi ułamek ceny klasycznego pocisku rakietowego, a potrafi unieruchomić działo warte miliony. Ta asymetria kosztów sprawia, że amunicja krążąca zmieniła kalkulację ryzyka na całym froncie – każda odsłonięta haubica stała się potencjalnym celem.

Czym jest Lancet i czym różni się od dronów bojowych

Lancet należy do kategorii amunicji krążącej (z ang. loitering munition), potocznie nazywanej dronem kamikadze. Kluczowa cecha tej klasy to połączenie funkcji rozpoznawczej (w końcowej fazie lotu) i uderzeniowej w jednej, jednorazowej platformie. Maszyna może przez dłuższy czas barażować, czyli krążyć nad rejonem działań, czekając na potwierdzenie celu, a następnie zaatakować go bez powrotu do bazy.

To zasadnicza różnica w porównaniu z dronami uderzeniowymi. Bayraktar TB2 czy amerykański MQ-9 Reaper to platformy wielokrotnego użytku – startują z lotniska, odpalają pociski lub bomby, po czym wracają, by ponownie zatankować i wystartować. Lancet sam w sobie jest pociskiem – nie ma czego odzyskiwać, ponieważ cała maszyna eksploduje na celu. Bliżej mu więc do inteligentnego pocisku manewrującego niż do klasycznego bezzałogowego samolotu.

Ta filozofia ma swoje konsekwencje taktyczne. Amunicja krążąca jest stosunkowo tania, łatwa w masowej produkcji i trudna do wykrycia przez radary ze względu na niewielkie rozmiary oraz sygnaturę cieplną. Z drugiej strony jest powolna, co czyni ją podatną na obronę bliskiego zasięgu.

Miejsce Lanceta w rodzinie rosyjskich dronów

Warto wyraźnie oddzielić Lanceta od innej maszyny używanej przez Rosjan, z którą bywa mylony. Wywodzący się z Iranu Shahed-136 to amunicja krążąca dalekiego zasięgu – leci setki, a nawet tysiące kilometrów po zaprogramowanej trasie opartej na nawigacji satelitarnej, by uderzyć w infrastrukturę energetyczną czy miasta. Nie barażuje nad polem walki i nie posiada podglądu z kamery. Lancet działa zupełnie inaczej – to precyzyjna broń taktyczna, naprowadzana na ruchome i statyczne cele wojskowe w pasie przyfrontowym.

Lancet wpisuje się w szerszy trend, jaki na współczesne pole walki wprowadziły bezzałogowe statki powietrzne. Tam, gdzie kiedyś trzeba było wysłać baterię artylerii rakietowej, dziś wystarczy dron z kamerą i kilkukilogramową głowicą.

FIG_01 // VISUAL_REF

Historia i rozwój rosyjskiej amunicji krążącej ZALA

Lancet zadebiutował publicznie w czerwcu 2019 roku na moskiewskiej wystawie zbrojeniowej Army-2019. Za konstrukcją stoi ZALA Aero Group, spółka wchodząca w skład koncernu Kałasznikow, który z kolei należy do państwowego holdingu Rostec. Taka pozycja w strukturze rosyjskiego przemysłu zbrojeniowego zapewniła projektowi potężne zaplecze produkcyjne i stabilne finansowanie.

Jego bezpośrednim poprzednikiem była amunicja krążąca KUB-BLA, zbudowana w układzie latającego skrzydła i testowana bojowo w Syrii około 2019 roku. KUB miał jednak istotną wadę – operator tracił podgląd celu na końcowym etapie lotu i nie mógł skorygować toru tuż przed uderzeniem.

Największym skokiem rozwojowym Lanceta względem poprzednika było zastosowanie dwukierunkowego łącza danych i transmisji obrazu w czasie rzeczywistym. Dzięki temu operator może ręcznie naprowadzać maszynę na cele ruchome aż do momentu trafienia. To właśnie ta zdolność uczyniła z Lanceta skuteczne narzędzie przeciwko mobilnej artylerii. Pierwsze bojowe użycie nowej konstrukcji odnotowano w Syrii (2020-2021), a prawdziwym poligonem stała się Ukraina po 2022 roku.

Dane techniczne Lanceta – warianty i konstrukcja

Lancet występuje w dwóch podstawowych odmianach, które różnią się masą, zasięgiem i przeznaczeniem. Cięższy Lancet-3 pełni rolę uderzeniową, lżejszy Lancet-1 sprawdza się w zadaniach rozpoznawczych i przy precyzyjnych atakach na mniejsze cele. Obie maszyny łączy charakterystyczny układ podwójnych skrzydeł w kształcie litery X oraz napęd elektryczny ze śmigłem pchającym z tyłu kadłuba.

Poniższa tabela zestawia kluczowe parametry obu wariantów. Warto zauważyć, że w najnowszych modyfikacjach zasięg operacyjny uległ znacznemu zwiększeniu.

Lancet startuje z katapulty pneumatycznej. Maszyna może przenosić różnego rodzaju głowice: odłamkowo-burzącą, termobaryczną lub przeciwpancerną, zdolną do przebicia ponad 200 mm pancerza.

Izdielije-53 i koncepcja roju

Osobnym kierunkiem rozwoju jest Izdielije-53 (Wyrób-53), czyli najnowsza wersja przystosowana do działania w roju. Wykorzystuje wielokomorową wyrzutnię tubową i – w założeniu – taktykę, w której maszyny komunikują się ze sobą. Jeśli jeden dron wykryje cel, pozostałe z roju mogą przypuścić na niego skoordynowany atak. Z czasem system ten jest coraz aktywniej testowany w warunkach bojowych.

Taktyka użycia: Lancet zawsze działa w tandemie

Mitem jest wyobrażenie, że Lancet po wystrzeleniu samodzielnie patroluje rozległy obszar w poszukiwaniu celów. Baterie napędzające drona pozwalają na około 40 minut lotu, co byłoby niewystarczające na długotrwałe poszukiwania.

W praktyce bojowej Lancet operuje w ściśle zintegrowanym tandemie z dronami rozpoznawczymi, takimi jak ZALA 421-16E, Orlan-10 czy Supercam. To drony zwiadowcze, operujące na wyższym pułapie, odpowiadają za wykrycie celu, podanie jego współrzędnych i śledzenie go. Lancet jest odpalany dopiero po potwierdzeniu obecności obiektu. Dron zwiadowczy często pełni również funkcję przekaźnika sygnału wideo i sterowania, co pozwala Lancetom atakować cele ukryte za wzniesieniami lub znacznie oddalone od operatora. Na koniec to kamera drona zwiadowczego rejestruje skuteczność uderzenia.

◆ POLECANE PRODUKTYGUNFIRE.COM

Helikon-Tex

Bluza Combat Shirt MCDU Desert Night

173.98 PLN-40%

Helikon-Tex

Koszulka FN FAL Brushstroke Camo

89.99 PLN

GFC Tactical

Koszulka GFC Tactical Skeleton Czarna

69.99 PLN-30%

Naprowadzanie i kwestia autonomii

Sercem Lanceta jest głowica elektrooptyczna z kamerą, która przesyła obraz do operatora. Na końcowym etapie lotu operator ręcznie koryguje tor, prowadząc maszynę na wybrany punkt celu.

Wokół Lanceta narosło wiele twierdzeń o pełnej autonomii. W zestrzelonych egzemplarzach (nawet tych produkowanych pod koniec 2024 i w 2025 roku) ukraińscy eksperci znajdowali zachodnie podzespoły pozyskane z pominięciem sankcji – w tym moduły obliczeniowe NVIDIA Jetson, układy z USA, Szwajcarii i Holandii. Umożliwiają one działanie systemu automatycznego rozpoznawania i śledzenia celu (ATR). W końcowej fazie nurkowania, jeśli łączność z operatorem zostanie zakłócona przez systemy walki elektronicznej, Lancet potrafi „zamknąć” cel w kadrze i samodzielnie doprowadzić do uderzenia na podstawie algorytmów analizy obrazu.

Lancet w wojnie w Ukrainie

Na froncie ukraińskim Lancet znalazł swoją niszę jako główny zabójca artylerii i systemów obrony przeciwlotniczej. Wśród ofiar tej broni znalazły się stacje radiolokacyjne, francuskie haubice Caesar, amerykańskie holowane M777 oraz polskie haubice Krab. Rosjanie masowo publikują nagrania trafień, co stanowi ważny element ich wojny informacyjnej.

Skuteczność Lanceta bywa w rosyjskich mediach zawyżana, jednak zachodni analitycy oraz brytyjskie ministerstwo obrony oceniają go jako jeden z najskuteczniejszych nowych systemów uzbrojenia wprowadzonych przez Rosję do walki. Nawet uszkodzenie działa wyłącza je z pola walki na wiele tygodni ze względu na konieczność naprawy.

Jak Ukraińcy bronią się przed Lancetami (Ekrany i LIDAR)

Początkowo pierwszą linią obrony okazały się ekrany siatkowe i specjalne osłony (nazywane potocznie cope cages), rozpinane nad stanowiskami artylerii. Metalowe lub elastyczne siatki potrafiły fizycznie zatrzymać drona, często niszcząc jego skrzydła i zapobiegając detonacji zapalnika uderzeniowego.

Wywołało to jednak technologiczną odpowiedź Rosjan. W nowszych wersjach Lancetów zaczęto montować dalmierze laserowe (LIDAR) współpracujące z głowicami typu EFP (penetrator formowany wybuchowo). Dzięki temu dron potrafi wykryć przeszkodę z siatki i zdetonować ładunek wybuchowy kilka metrów przed nią. Uformowany w ułamku sekundy strumień miedzi i tak uderza w ukryty pod osłoną pojazd, omijając dotychczasowe zabezpieczenia.

Dlatego obecnie najskuteczniejszą metodą obrony pozostaje walka radioelektroniczna (WRE) – zakłócanie sygnałów GPS/GLONASS oraz pasm wideo, na których komunikuje się dron zwiadowczy i operator Lanceta. Ukraińcy powszechnie stosują również taktykę zwalczania rosyjskich dronów rozpoznawczych (np. Orlanów) za pomocą tanich dronów przechwytujących FPV. Strącenie „oczu” systemu sprawia, że wystrzelenie ślepego Lanceta staje się całkowicie nieefektywne.

◆ REKLAMAGUNFIRE.COM

Lancet na tle konkurencji

Porównanie z konkurencją pomaga zrozumieć właściwe miejsce Lanceta na polu walki. Najbliższym odpowiednikiem klasowym jest amerykański Switchblade 600 – przeciwpancerna maszyna o podobnych parametrach. Polskim rozwiązaniem w tej dziedzinie jest system Warmate produkowany przez Grupę WB.

Zestawienie to dobitnie pokazuje, że Shahed-136 to broń strategiczna do rażenia celów stacjonarnych na zapleczu wroga, podczas gdy Lancet to typowy łowca sprzętu wojskowego bezpośrednio na linii frontu.

Lancet – najczęściej zadawane pytania