Kreatyna w piłce nożnej: przegląd badań nie potwierdza jednoznacznych korzyści
Załadowana sztanga na stojaku. Zdjęcie ilustracyjne wygenerowane przez AI – nie przedstawia opisywanego wydarzenia.
Przegląd 41 badań wskazuje, że kreatyna może poprawiać wyniki w sprintach i siłę piłkarzy, ale wiarygodność dowodów jest bardzo niska, a jej wpływ na regenerację pozostaje niejasny.
Autorzy przeglądu opublikowanego w „Journal of the International Society of Sports Nutrition” przeanalizowali 45 raportów dotyczących 41 badań z udziałem piłkarzy i piłkarek. Włączono kontrolowane próby obejmujące osoby w różnym wieku i na różnych poziomach sportowych, jeśli suplementację kreatyną porównywano z placebo, inną metodą lub brakiem suplementacji.
Co sprawdzono
Analiza dotyczyła trzech obszarów: wyników sportowych, składu ciała oraz regeneracji i zmęczenia. Kreatyna ma zwiększać dostępność fosfokreatyny w mięśniach, co może ułatwiać szybką resyntezę ATP – związku wykorzystywanego przez mięśnie jako bezpośrednie źródło energii podczas krótkiego, intensywnego wysiłku.
Wśród uwzględnionych prac znalazło się 28 randomizowanych badań z równoległymi grupami, dwa randomizowane badania krzyżowe lub z powtarzanymi warunkami oraz 11 badań nierandomizowanych albo takich, w których sposób przydziału uczestników do grup nie był możliwy do zweryfikowania. Ze względu na duże różnice w projektach, protokołach suplementacji, badanych grupach i ocenianych wynikach autorzy nie połączyli rezultatów w metaanalizie. Wyniki zestawili jakościowo.
Część badań wskazywała na korzyści w powtarzanych sprintach, mocy beztlenowej i sile mięśniowej. Autorzy podkreślają jednak, że rezultaty między badaniami były niespójne, a pewność dowodów w tych obszarach oceniono jako bardzo niską. Wyniki dotyczące wyskoku i umiejętności technicznych były mieszane. Nie wykazano natomiast stałej poprawy w zmianie kierunku biegu ani wytrzymałości.
Podobnie wyglądały dane dotyczące regeneracji i zmęczenia. W większości nie wskazywały one na wyraźną, powtarzalną przewagę suplementacji kreatyną nad warunkiem porównawczym. Nie oznacza to, że kreatyna nie może pomóc konkretnemu zawodnikowi, lecz że na podstawie obecnych badań dotyczących piłki nożnej nie można potwierdzić jej skuteczności z dużą pewnością.
Wpływ na masę ciała
Wzrost masy ciała pojawiał się w badaniach stosunkowo często, szczególnie po protokołach z fazą ładowania. Dowody na zwiększenie beztłuszczowej masy ciała były jednak ograniczone i niespójne. Przegląd nie pozwala więc uznać, że wzrost masy ciała po suplementacji oznacza systematyczny przyrost tkanki mięśniowej.
Autorzy oceniają, że piłkarskie badania nad kreatyną dają sygnały możliwych korzyści w niektórych wysiłkach o wysokiej intensywności, ale nie dostarczają rozstrzygającego potwierdzenia. Szersze informacje o działaniu i stosowaniu suplementu opisaliśmy w materiale Kreatyna – co daje, jak stosować i czy warto ją brać.
Wcześniejszy materiał BAS-3 przedstawia kreatynę jako suplement o potwierdzonej skuteczności w sporcie jako takim, na podstawie stanowiska International Society of Sports Nutrition. Nowy przegląd nie podważa tego szerszego obrazu, ale pokazuje, że jego przełożenie konkretnie na piłkę nożną nie jest równie pewne. Różnica wynika z zawężenia analizy do jednej dyscypliny i oceny badań o bardzo zróżnicowanej metodologii.
Źródło nie podaje łącznej liczby uczestników, dawek kreatyny ani czasu trwania poszczególnych protokołów suplementacji.