Najbardziej znane akcje GROM-u – elitarne operacje polskich sił specjalnych

Jednostka Wojskowa GROM od dekad budzi podziw zarówno w kraju, jak i za granicą, stanowiąc elitę polskich sił specjalnych. Działając często w cieniu, żołnierze GROM-u realizują zadania wymagające nie tylko niezwykłej odwagi i poświęcenia, lecz także najwyższych umiejętności taktycznych oraz odporności psychicznej. Najbardziej znane akcje GROM-u łączą w sobie precyzję, dyskrecję i wykorzystanie zaawansowanej technologii, czyniąc polskich operatorów rozpoznawalnymi i cenionymi specjalistami na arenie międzynarodowej. Ich działania, choć często owiane tajemnicą, mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa Polski i jej sojuszników.

Początki Jednostki Wojskowej GROM – fundament legendy

Jednostka Wojskowa GROM, której pełna nazwa to Jednostka Wojskowa Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego (choć pierwotnie, według niektórych źródeł, skrót odnosił się do Grupy Realizacyjnej Operacji Most lub Grupy Reagowania Operacyjno-Mobilnego), została oficjalnie sformowana 13 lipca 1990 roku. Jej powstanie było bezpośrednią odpowiedzią na rosnące zagrożenia terrorystyczne na świecie oraz na konkretne potrzeby państwa polskiego. Jednostka dziedziczy tradycje Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej, co od 4 sierpnia 1995 roku jest odzwierciedlone w jej pełnej nazwie: Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej. Za jej twórcę i pierwszego dowódcę GROM-u uznaje się generała brygady Sławomira Petelickiego, który czerpał inspirację z najlepszych jednostek specjalnych świata, takich jak brytyjski SAS (Special Air Service) czy amerykańska Delta Force (1st Special Forces Operational Detachment-Delta).

Geneza powstania i rola Operacji „Most”

Bezpośrednim impulsem do stworzenia jednostki GROM była sytuacja międzynarodowa z końca lat 80. XX wieku, a zwłaszcza tzw. Operacja „Most”. W 1990 roku, po tym jak Polska jako jeden z nielicznych krajów odzyskała pełną swobodę w relacjach dyplomatycznych, rząd Tadeusza Mazowieckiego umożliwił tranzyt Żydów emigrujących z ZSRR do Izraela. W odpowiedzi na groźby organizacji terrorystycznych, w tym Abu Nidala, skierowane przeciwko Polsce (pojawienie się dwóch terrorystów tej organizacji w Warszawie i ich późniejsze zastrzelenie przez funkcjonariuszy MSW), podjęto decyzję o sformowaniu wyspecjalizowanej jednostki zdolnej do zapewnienia bezpieczeństwa tej operacji oraz reagowania na inne zagrożenia terrorystyczne.

Operacja „Most” trwała od 1990 do 1992 roku i była jednym z pierwszych przedsięwzięć, które nie tylko ujawniło potrzebę istnienia takiej formacji, ale także stało się poligonem doświadczalnym dla jej pierwszych operatorów, działających jeszcze w ramach Wydziału Zabezpieczenia Zarządu Wywiadu Urzędu Ochrony Państwa, a następnie jako JW 2305 (numer jednostki GROM).

Operacja „Samum” – chrzest bojowy

Jedną z pierwszych i najbardziej spektakularnych akcji GROM-u, która przyniosła jednostce międzynarodowe uznanie, była Operacja „Samum” (nazwa często używana w mediach, choć sama operacja miała charakter wysoce niejawny). Przeprowadzona również w 1990 roku, jeszcze przed formalnym ujawnieniem istnienia jednostki, polegała na pomocy w ewakuacji sześciu amerykańskich oficerów wywiadu (funkcjonariuszy CIA i DIA) z Iraku tuż przed rozpoczęciem operacji Pustynna Burza (styczeń-luty 1991).

Żołnierze GROM-u (działający wówczas w strukturach UOP) wykazali się wówczas niebywałym profesjonalizmem, odwagą i zdolnością do działania w warunkach najwyższego ryzyka, co zyskało im wdzięczność i szacunek Amerykanów. Sukces tej misji, nagłośnionej później przez „Washington Post”, otworzył drogę do bliskiej współpracy z siłami specjalnymi USA i innymi jednostkami NATO.

Kluczowe misje GROM-u na arenie międzynarodowej

Od swojego powstania Jednostka Wojskowa GROM brała udział w licznych i zróżnicowanych misjach na całym świecie, potwierdzając swoją elitarność i wszechstronność. Te operacje GROM-u obejmowały zarówno działania bojowe, jak i misje stabilizacyjne, ratowania zakładników, ewakuacyjne czy humanitarne.

Haiti (1994) – pierwsza misja zagraniczna

Pierwszą oficjalną misją zagraniczną, w której wzięli udział komandosi GROM-u, była operacja „Uphold Democracy” na Haiti, trwająca od października do grudnia 1994 roku. Kontyngent liczący 51 operatorów GROM, działając u boku sił amerykańskich (m.in. US Army Special Forces), odpowiadał za ochronę kluczowych osobistości, w tym specjalnego wysłannika ONZ Lakhdara Brahimiego oraz dowódcy sił wielonarodowych generała Davisa C. Meada. Misja ta była ważnym sprawdzianem dla jednostki, potwierdziła jej zdolność do działania w międzynarodowym środowisku operacyjnym i przyniosła GROM-owi międzynarodowe uznanie. Była to pierwsza operacja, która ujawniła istnienie jednostki szerszej publiczności.

Działania na Bałkanach – w służbie pokoju

W latach 90. żołnierze GROM-u byli obecni na Bałkanach, uczestnicząc w misjach pokojowych i stabilizacyjnych na terenie byłej Jugosławii. W 1996 roku, w ramach sił UNTAES (Tymczasowej Administracji ONZ dla Wschodniej Slawonii, Baranji i Zachodniego Sremu), polscy specjalsi realizowali zadania związane z ochroną ludności cywilnej, rozminowywaniem, a także brali udział w operacjach specjalnych. Jedną z głośniejszych akcji GROM-u z tego okresu było zatrzymanie 27 czerwca 1997 roku Slavka Dokmanovicia, serbskiego zbrodniarza wojennego, oskarżonego o masakrę w Vukovarze (tzw. operacja „Little Flower”). Później, od 1999 roku, GROM działał także w ramach sił KFOR w Kosowie, chroniąc m.in. polskich dyplomatów i wspierając operacje NATO.

Afganistan – długotrwałe zaangażowanie

Po atakach z 11 września 2001 roku, Polska aktywnie włączyła się w międzynarodową koalicję antyterrorystyczną. Żołnierze GROM-u byli zaangażowani w operacje w Afganistanie już od 2002 roku, uczestnicząc w misjach w ramach Operacji „Enduring Freedom” oraz później ISAF (Międzynarodowe Siły Wsparcia Bezpieczeństwa). Pierwsze tury misji (2002-2004) obejmowały m.in. ochronę bazy w Bagram i VIP-ów. Późniejsze zaangażowanie (np. 2007-2013) to szeroki wachlarz zadań: od rozpoznania specjalnego (SR), przez akcje bezpośrednie (Direct Action – DA) wymierzone w talibów i Al-Kaidę, likwidację składów broni, zatrzymywanie ważnych celów (HVT), po szkolenie i wspieranie afgańskich sił specjalnych (Military Assistance – MA). W 2021 roku operatorzy GROM odegrali kluczową rolę w ewakuacji ponad tysiąca osób z Kabulu po przejęciu władzy przez talibów. Działania te wymagały od operatorów nie tylko doskonałych umiejętności bojowych, ale także zdolności adaptacji do trudnych warunków terenowych i kulturowych.

Irak – w ogniu walki

Jednostka GROM odegrała również znaczącą rolę podczas operacji „Iraqi Freedom”, która rozpoczęła się w marcu 2003 roku. Polscy komandosi GROM-u, działając w ramach Połączonego Dowództwa Operacji Specjalnych (CJSOTF), byli jednymi z pierwszych żołnierzy koalicji, którzy wzięli udział w działaniach. Już w nocy z 20 na 21 marca 2003 roku, we współpracy z US Navy SEALs, zasłynęli z udziału w błyskawicznym (trwającym około 15 minut) opanowaniu terminala naftowego KAAOT (Khawr al Amaya Oil Terminal) w Zatoce Perskiej, zapobiegając jego zniszczeniu. Uczestniczyli także w zabezpieczaniu portu Umm Kasr, kluczowego dla dostaw pomocy humanitarnej, oraz w zdobyciu strategicznej tamy na zaporze wodnej Mukaradżin, co zapobiegło potencjalnemu zalaniu Bagdadu.

W późniejszym okresie (do 2004 roku, a następnie w ramach misji szkoleniowej) akcje bojowe GROM-u koncentrowały się na zwalczaniu rebeliantów, polowaniu na osoby z tzw. „talii kart” (najbardziej poszukiwanych współpracowników Saddama Husajna), ochronie infrastruktury krytycznej i polskich dyplomatów. Działania w Iraku były jednymi z najintensywniejszych i najbardziej medialnych w historii jednostki.

Inne operacje GROM-u i zadania specjalne

Poza wymienionymi, jednostka GROM uczestniczyła w wielu innych, często niejawnych operacjach na całym świecie. Obejmowały one m.in. działania w Kuwejcie i na wodach Zatoki Perskiej (2002-2003) polegające na abordażu statków i nadzorze embarga ONZ na handel ropą z Irakiem, operacje antypirackie na Rogu Afryki, ewakuację polskich obywateli z rejonów zagrożonych konfliktami, ochronę polskich placówek dyplomatycznych, a także działania antyterrorystyczne i kontrterrorystyczne na terenie kraju. Od 2022 roku operatorzy GROM są również zaangażowani we wsparcie Ukrainy, m.in. poprzez szkolenie ukraińskich żołnierzy i ochronę VIP-ów podczas wizyt w strefie konfliktu. Tajność wielu operacji GROM-u jest kluczowa dla ich powodzenia i bezpieczeństwa operatorów.

Taktyka, szkolenie i wyposażenie komandosów GROM-u

Elitarność jednostki GROM wynika nie tylko z jej dokonań, ale przede wszystkim z niezwykle wymagającego procesu selekcji i szkolenia oraz stosowania zaawansowanych taktyk i nowoczesnego wyposażenia. Każdy żołnierz GROM to wszechstronnie wyszkolony profesjonalista.

Rygorystyczna selekcja i wszechstronne szkolenie

Proces rekrutacji i selekcji do GROM-u jest legendarnie trudny i wieloetapowy. Kandydaci muszą przejść przez serię wyczerpujących testów fizycznych, psychologicznych (w tym badania wariografem) oraz sprawdzianów umiejętności w ekstremalnych warunkach, takich jak tzw. „selekcja w górach” (często w Bieszczadach lub innych wymagających terenach). Ci, którym uda się ją przejść, rozpoczynają około roczny bazowy kurs szkoleniowy, a następnie wieloletnie szkolenie specjalistyczne, obejmujące m.in.:

• Taktykę specjalną – w tym działania antyterrorystyczne (CQB/CQC – Close Quarters Battle/Combat – tzw. czarna taktyka), rozpoznanie specjalne i działania nieregularne (zielona taktyka) oraz operacje morskie, w tym abordaż i działania podwodne (niebieska taktyka).
• Szkolenie strzeleckie – na najwyższym poziomie, z wykorzystaniem różnorodnych typów broni, w różnych warunkach i sytuacjach taktycznych.
• Walkę wręcz – systemy samoobrony i walki kontaktowej.
• Szkolenie spadochronowe i wysokościowe – skoki ze spadochronem metodami HAHO (High Altitude High Opening) i HALO (High Altitude Low Opening), techniki linowe (np. zjazd z budynków, śmigłowców).
• Szkolenie nurkowe – operacje podwodne z wykorzystaniem aparatów o obiegu zamkniętym i otwartym.
• Szkolenie medyczne – zaawansowana pierwsza pomoc w warunkach bojowych (TCCC – Tactical Combat Casualty Care, Combat Medic).
• Łączność i materiały wybuchowe – obsługa specjalistycznego sprzętu, techniki EOD (Explosive Ordnance Disposal) i MoE (Methods of Entry).
• Przetrwanie, unikanie, opór i ucieczka (SERE – Survival, Evasion, Resistance, and Escape).

Szkolenie każdego żołnierza GROM jest procesem ciągłym, mającym na celu utrzymanie najwyższej gotowości bojowej i adaptację do nowych zagrożeń.

Zaawansowane taktyki i nowoczesne wyposażenie

Komandosi GROM-u stosują najnowocześniejsze taktyki działań specjalnych, często wypracowane na podstawie własnych doświadczeń oraz współpracy z najlepszymi jednostkami na świecie. Jednostka dzieli się na zespoły bojowe, z których każdy operator posiada co najmniej dwie specjalności wojskowe. Wyposażenie jednostki GROM to sprzęt najwyższej klasy, obejmujący szeroką gamę uzbrojenia strzeleckiego (m.in. karabinki HK416, pistolety Glock, H&K USP, karabiny maszynowe Minimi, karabiny wyborowe SAKO TRG, Barrett M82), specjalistyczny sprzęt optoelektroniczny (noktowizory, termowizory, celowniki laserowe), zaawansowane systemy łączności, drony rozpoznawcze i uderzeniowe, pojazdy (np. HMMWV, Land Rover Defender, quady) oraz indywidualne wyposażenie ochronne (hełmy, kamizelki kuloodporne). Wybór sprzętu jest zawsze podyktowany specyfiką danej misji GROM-u.

Międzynarodowa współpraca i znaczenie Jednostki GROM

Od samego początku istnienia, Jednostka Wojskowa GROM przywiązywała dużą wagę do współpracy międzynarodowej. Była ona kluczowa dla rozwoju jednostki, wymiany doświadczeń oraz budowania interoperacyjności z sojusznikami, głównie w ramach NATO. Żołnierze GROM-u regularnie uczestniczą we wspólnych ćwiczeniach (np. Jackal Stone, Trojan Footprint) i operacjach z elitarnymi formacjami z USA (np. Navy SEALs, Delta Force, Green Berets), Wielkiej Brytanii (SAS, SBS) i innych krajów.

Ta współpraca nie tylko podnosi umiejętności polskich komandosów GROM-u, ale także wzmacnia pozycję Polski jako wiarygodnego partnera w globalnym systemie bezpieczeństwa. Opinie międzynarodowych partnerów na temat profesjonalizmu i skuteczności GROM-u są niezmiennie wysokie, co potwierdza status jednostki jako jednej z najlepszych na świecie. Każdy kolejny dowódca GROM (po gen. Petelickim byli to m.in. gen. Marian Sowiński, gen. Roman Polko, płk Piotr Patalong, płk Dariusz Zawadka, płk Grzegorz Mikłusiak) kontynuuje tradycję bliskiej współpracy międzynarodowej.

Pamięć i dziedzictwo – polegli Żołnierze GROM-u

Służba w Jednostce Wojskowej GROM wiąże się z najwyższym ryzykiem. Na przestrzeni lat jednostka poniosła straty – kilku jej operatorów poległo podczas wykonywania zadań bojowych lub w trakcie szkolenia. Pamięć o tych żołnierzach GROM-u jest pielęgnowana, a ich poświęcenie stanowi ważny element etosu jednostki. Każda udana akcja GROM-u jest także hołdem dla tych, którzy zapłacili najwyższą cenę. Ich odwaga i oddanie służbie pozostają inspiracją dla kolejnych pokoleń operatorów.

Najbardziej znane akcje GROM-u – Najczęściej zadawane pytania