Nirmal Purja – Nepalczyk łamiący granice możliwego

Nirmal Purja, urodzony 25 lipca 1983 roku w nepalskiej wiosce Dana w dystrykcie Myagdi, to były żołnierz sił specjalnych i postać, która na zawsze zmieniła oblicze współczesnego alpinizmu. Choć dorastał na nizinnych terenach dystryktu Chitwan, dokąd jego rodzina przeprowadziła się, gdy miał cztery lata, jego kariera w brytyjskiej armii, w tym jako pierwszego w historii Gurkha w elitarnej jednostce Special Boat Service (SBS), dała mu podwaliny pod ekstremalną wytrzymałość. Jego osiągnięcia są świadectwem nie tylko niesamowitej determinacji, ale również taktycznego planowania i logistycznej maestrii, które zredefiniowały granice ludzkich możliwości. Jednocześnie jego kariera stała się źródłem głębokich kontrowersji, polaryzując społeczność górską.

Ekspedycje Nirmala Purji – redefiniowanie granic alpinizmu

Nirmal „Nimsdai” Purja swoją działalnością wzbudził emocje w całym środowisku wspinaczkowym, przede wszystkim dzięki spektakularnym i rekordowym osiągnięciom. Jego podejście do himalaizmu, szczególnie w kontekście „Projektu Possible”, zmieniło sposób, w jaki postrzegamy możliwości ludzkiego organizmu oraz granice, które można pokonać w ekstremalnych warunkach górskich. Celem projektu było zdobycie wszystkich 14 ośmiotysięczników w ciągu zaledwie siedmiu miesięcy, co stanowiło wyzwanie dla poprzedniego rekordu należącego do Koreańczyka Kim Chang-ho, wynoszącego siedem lat, dziesięć miesięcy i sześć dni (ustanowionego bez użycia dodatkowego tlenu).

Projekt Possible zakończył się ostatecznie w niewiarygodnym czasie sześciu miesięcy i sześciu dni. Purja wykorzystywał butle z tlenem oraz helikoptery do transportu między bazami, co spotkało się z krytyką tradycjonalistów, ale pozwoliło na bezprecedensową efektywność. W trakcie projektu pobił kilka rekordów, w tym zdobycie szczytów Mount Everest, Lhotse i Makalu w ciągu zaledwie 2 dni i 30 minut. Całe przedsięwzięcie zostało później uwiecznione w dokumencie Netflixa „14 szczytów: Nie ma rzeczy niemożliwych”, który przybliżył światu rolę nepalskich wspinaczy. Warto zaznaczyć, że rekord Purji z tlenem został pobity w 2023 roku przez Kristin Harila i Tenjena Sherpę, którzy zdobyli wszystkie 14 ośmiotysięczników w 92 dni.

Pierwsze zimowe wejście na K2

Zimowe wejście na K2, dokonane przez Nirmala i jego zespół 16 stycznia 2021 roku, było osiągnięciem historycznym. K2 pozostawało ostatnim niezdobytym zimą ośmiotysięcznikiem. Zespół dziesięciu nepalskich wspinaczy, celowo zatrzymując się 10 metrów przed wierzchołkiem, wszedł na niego razem, śpiewając hymn narodowy Nepalu. Był to potężny symboliczny akt, który podkreślił mistrzostwo i autonomię nepalskich himalaistów. Co więcej, Nirmal Purja był jedynym członkiem tego zespołu, który zdobył szczyt bez użycia dodatkowego tlenu.

Dyscyplina wojskowa – klucz do sukcesów Nirmala Purji

Nirmal Purja jest przykładem osoby, która skutecznie przeniosła dyscyplinę wojskową do swojej imponującej kariery alpinistycznej. Służbę rozpoczął w 2003 roku w szeregach Gurkhów, legendarnej formacji nepalskiej w brytyjskiej armii. W 2009 roku, jako pierwszy Gurkha w historii, przeszedł selekcję do Special Boat Service (SBS), elitarnej jednostki specjalnej Royal Navy. Tam specjalizował się w działaniach w warunkach ekstremalnego zimna, co dało mu unikalne przygotowanie do wyzwań na najwyższych szczytach świata.

Dyscyplina wojskowa nauczyła Nimsdaia precyzyjnego planowania, które było decydującym elementem jego sukcesu w ramach „Project Possible”. Każde wejście na ośmiotysięcznik było zaplanowane z wojskową dokładnością. Aby zrealizować ten cel, w 2018 roku zrezygnował ze służby w stopniu Lance Corporal (starszy szeregowy), rezygnując jednocześnie z prawa do lukratywnej emerytury wojskowej, którą sam określił jako „zmieniającą życie” kwotę pieniędzy. Jego zdolności przywódcze, nabyte podczas służby, pozwoliły mu motywować zespół w najtrudniejszych chwilach – co było kluczowe zarówno podczas Projektu Possible, jak i podczas pierwszego zimowego wejścia na K2.

Reklasyfikacja rekordów i prawdziwe szczyty

W 2022 roku światem alpinizmu wstrząsnęła publikacja badacza Eberharda Jurgalskiego (wraz z zespołem Rodolphe’a Popiera, Tobiasa Pantela, Damiena Gildei, Federico Bernardiego i Thaneswara Guragai), która podważyła wiele historycznych rekordów. Analiza wykazała, że ze względu na skomplikowaną topografię, wielu wspinaczy nie dotarło do „prawdziwych szczytów” niektórych gór, takich jak Annapurna I, Dhaulagiri I czy Manaslu, zatrzymując się na niższych przedwierzchołkach. Dotyczyło to również rekordu Nirmala z 2019 roku – podczas Projektu Possible nie osiągnął on głównych wierzchołków Dhaulagiri i Manaslu. W rezultacie Księga Rekordów Guinnessa zawiesiła jego rekord do czasu weryfikacji.

Zdeterminowany, by nie pozostawić żadnych wątpliwości, Purja wrócił na te góry jesienią 2021 roku i z sukcesem zdobył ich prawdziwe, geograficzne wierzchołki. Jego poprawiony i ostatecznie zweryfikowany rekord zdobycia wszystkich 14 ośmiotysięczników wynosi 2 lata, 5 miesięcy i 15 dni. Dzięki tej determinacji dołączył do elitarnego grona zaledwie trzech wspinaczy, którzy – według analizy zespołu Jurgalskiego – zdobyli wszystkie „prawdziwe szczyty” ośmiotysięczników, obok Eda Viestursa i Veikki Gustafssona. To stawia go w specyficznej pozycji względem historycznych ikon, takich jak Reinhold Messner czy Jerzy Kukuczka, których niektóre wejścia są obecnie kwestionowane, choć należy podkreślić, że styl alpinizmu tych legend (bez tlenu, nowymi drogami, zimą) pozostaje nieporównywalny.

Elite Exped i wizja społeczna – zmiana paradygmatu w Himalajach

Sukcesy Nirmala Purji stały się fundamentem dla jego firmy komercyjnej Elite Exped, która stanowi przełom w branży, ponieważ jest własnością i jest zarządzana przez światowej klasy nepalskich wspinaczy, którzy „prowadzą od frontu”, a nie z biur w dolinach. Wśród kluczowych postaci firmy znajduje się m.in. Mingma David Sherpa. Zasadniczym elementem modelu biznesowego jest system podziału zysków i akcji dla przewodników Szerpów, co ma na celu podniesienie ich statusu ekonomicznego i przekształcenie ich z anonimowych pomocników w sportowców i przedsiębiorców.

Purja zainicjował także szereg projektów w ramach Nimsdai Foundation. Inicjatywa Big Mountain Cleanup koncentruje się na usuwaniu śmieci z Everestu, K2 i Manaslu. W budowie jest „Porters’ House” w Lobuche – bezpieczne schronisko dla tragarzy. Z kolei projekt „Odyssey” wykorzystuje alpinizm jako formę terapii dla weteranów wojskowych cierpiących na traumę psychiczną. Wszystkie te działania pokazują, że misja Purji wykracza daleko poza samo bicie rekordów.

Kontrowersje i starcia instytucjonalne

Mimo spektakularnych sukcesów, postać Nirmala Purji jest również naznaczona poważnymi kontrowersjami. W maju 2024 roku śledztwo „The New York Times” ujawniło oskarżenia o molestowanie seksualne i napaść ze strony dwóch kobiet. Fińska wspinaczka Lotta Hintsa oraz amerykańska lekarka April Leonardo zarzuciły mu wykorzystywanie swojej pozycji do popełnienia aktów przemocy seksualnej. Purja kategorycznie zaprzeczył wszystkim oskarżeniom, nazywając je oszczerczymi i fałszywymi. Główni sponsorzy, tacy jak Osprey i Grivel, zerwali z nim współpracę. W lutym 2025 roku ukazał się podcast „Summit Justice”, w którym Purja po raz pierwszy publicznie odniósł się do zarzutów, a Nepal Press Council umieścił „The Himalayan Times” na czarnej liście za „jednostronne i niezrównoważone” artykuły o Purji.

Sezon wspinaczkowy na Mount Everest w 2024 roku przyniósł kolejne konflikty. Purja został oskarżony o zorganizowanie nielegalnego lotu helikopterem do Obozu 2 na wysokości 6400 metrów, co jest dozwolone tylko w sytuacjach ratunkowych. Opublikował również wideo, w którym twierdził, że liny poręczowe pod szczytem zostały celowo przecięte w celu sabotażu jego wyprawy. Nepalski Departament Turystyki (DoT) odrzucił te twierdzenia, zarzucając mu szerzenie dezinformacji. Do tego doszły spory prawne, jak głośna sprawa z australijską kolarką Rochelle Gilmore, której Purja miał przetrzymywać certyfikaty zdobycia szczytu.

Dalsze rekordy i wyzwania po 2024 roku

Pomimo zawirowań prawnych i etycznych, Purja nieprzerwanie kontynuuje swoją działalność górską. Pod koniec 2024 roku ustanowił nowy rekord prędkości w zdobyciu wszystkich 14 ośmiotysięczników bez użycia dodatkowego tlenu, kończąc projekt w 2 lata, 4 miesiące i 28 dni. Była to jego odpowiedź dla krytyków kwestionujących styl jego poprzednich osiągnięć. 3 lipca 2025 roku, zdobywając szczyt Nanga Parbat, osiągnął kamień milowy 50 udanych wejść na ośmiotysięczniki – z czego 22 bez dodatkowego tlenu – stając się pierwszym człowiekiem w historii, który tego dokonał.

W 2025 roku ogłosił kolejne ambitne wyzwanie – „Hat-Trick Challenge”. Jego celem jest trzykrotne zdobycie wszystkich 14 ośmiotysięczników oraz Korony Ziemi (Seven Summits). Projekt ten jest finansowany ze środków własnych, a wszelkie datki od sponsorów przekazywane są bezpośrednio na rzecz Nimsdai Foundation.

Nimsdai Purja – innowacyjna odzież alpinistyczna dla najwyższych szczytów

Nimsdai Purja przenosi swoje doświadczenie z górskich szczytów do świata odzieży outdoorowej. Marka, która nosi jego imię, została zaprojektowana z myślą o potrzebach osób szukających najwyższej jakości sprzętu do wspinaczki wysokogórskiej. Produkty marki Nimsdai Purja, takie jak kombinezon Summit Suit, pozwalają alpinistom na pokonywanie ekstremalnych warunków, oferując zaawansowaną izolację termiczną i ochronę przed wiatrem.

Oprócz kombinezonów marka oferuje również buty Heated Phantom 8000 Summit Boots z funkcją ogrzewania, zaprojektowane do wspinaczki na wysokościach powyżej 8000 m n.p.m. W ofercie znajdują się także wodoodporne spodnie K2 Winter Waterproof Trousers, zaprojektowane z myślą o najtrudniejszych zimowych warunkach.

Asortyment marki Nimsdai obejmuje również raki wspinaczkowe oraz ergonomiczne rękawice termiczne Thermic Ultra Boost Glove, cenione przez użytkowników za trwałość i komfort. Produkty te, wywodzące się z doświadczeń Nirmala „Nimsdaia” Purji na najwyższych szczytach, zyskują uznanie wśród alpinistów wysokogórskich.

Nirmal Purja – najczęściej zadawane pytania