Emile Griffith – mistrz świata, którego prześladowała jedna wygrana walka

24 marca 1962 roku, w dwunastej rundzie walki o mistrzostwo świata wagi półśredniej, Emile Griffith zamknął Benny’ego Pareta w narożniku. Zadał 29 ciosów, zanim sędzia przerwał pojedynek. Paret nigdy nie odzyskał przytomności i zmarł dziesięć dni później. Griffith zdobył wtedy pas, ale przez następne czterdzieści lat nie potrafił pogodzić się z tą wygraną. Kilka godzin wcześniej Paret nazwał go na ważeniu słowem, którego w tamtych czasach żaden bokser nie mógł puścić płazem.

Kim był Emile Griffith

Do boksu trafił przypadkiem, gdy pracował w wytwórni damskich kapeluszy. Właściciel fabryki i były pięściarz amatorski Howie Albert zauważył jego budowę, zaprowadził go do sali Gila Clancy’ego, a później został jego menedżerem. Griffith wszedł tam jako chłopak znikąd. Karierę kończył już jako jeden z najbardziej utytułowanych zawodników swojego pokolenia.

Z Wysp Dziewiczych do Nowego Jorku

Griffith urodził się 3 lutego 1938 roku w Saint Thomas na Wyspach Dziewiczych Stanów Zjednoczonych. Zawodowo zadebiutował w 1958 roku, a niecałe trzy lata później miał już pas mistrza świata.

Karierę zamknął bilansem 85 zwycięstw, 24 porażek, 2 remisów i jednej walki uznanej za nieodbytą (no contest) – łącznie 112 pojedynków. Tylko 23 wygrane odniósł przed czasem. Griffith nie był więc typowym królem nokautu. W bokserskiej typologii najbliżej było mu do technika, który budował przewagę punktową i zamęczał rywala tempem zamiast polować na jedno uderzenie kończące.

Mistrz trzech kategorii wagowych

Tytuły zdobywał w wadze półśredniej, lekkośredniej i średniej. W 1963 i 1964 roku magazyn „The Ring” przyznał mu tytuł zawodnika roku, a w 1990 roku znalazł się w inauguracyjnej klasie Międzynarodowej Bokserskiej Galerii Sław (International Boxing Hall of Fame). Walczył w kategoriach, w których dekadę wcześniej rządził Sugar Ray Robinson – i podobnie jak on budował swój dorobek na udanych przejściach między kategoriami wagowymi, a nie na wieloletniej obronie jednego pasa.

• Waga półśrednia – pierwszy pas zdobyty w kwietniu 1961 roku w walce z Bennym Paretem.
• Waga lekkośrednia – tytuł wywalczony w drugiej połowie lat 60.
• Waga średnia – mistrzostwo świata i trylogia z Nino Benvenutim, będąca jedną z najgłośniejszych rywalizacji tamtej dekady.
• 112 walk zawodowych – liczba, jakiej dziś nie osiąga żaden mistrz świata.

FIG_01 // VISUAL_REF

Trzy walki z Bennym Paretem

Kubańczyk Benny „Kid” Paret i Griffith skrzyżowali rękawice trzykrotnie w ciągu niecałego roku. To była rywalizacja wyrównana do granic możliwości – każdy z pojedynków rozstrzygnął się inaczej.

Trzecia walka miała ostatecznie wskazać lepszego z nich. Zadecydowała o znacznie większej liczbie rzeczy.

Ważenie, obelga i dwanaście rund

Podczas oficjalnego ważenia przed trzecim starciem Paret zwrócił się do Griffitha hiszpańskim słowem maricón – pogardliwym określeniem homoseksualisty – po czym z premedytacją klepnął go w pośladki, by spotęgować upokorzenie. Griffith wpadł w furię i odmówił wspólnego pozowania do zdjęć, odgrażając się, że najchętniej uderzyłby go już teraz. Przed bójką powstrzymał go trener Gil Clancy.

W 1962 roku takie oskarżenie mogło zniszczyć karierę zawodowego sportowca. Griffith był biseksualny, w środowisku od dawna krążyły na ten temat plotki, ale publiczne rzucenie tej obelgi w obecności dziennikarzy wykraczało daleko poza standardowe słowne prowokacje.

Pojedynek transmitowano na żywo w ABC w programie Fight of the Week, a komentował go Don Dunphy. Podczas tej transmisji po raz pierwszy zastosowano powtórkę wideo. Kilka minut po przerwaniu walki Dunphy odtworzył ostatnie sekundy i przeanalizował je z wyraźnie zdruzgotanym Griffithem.

Konsekwencje dla boksu w telewizji

Śmierć Pareta, oglądana przez kilkanaście milionów widzów, zmieniła pozycję boksu w amerykańskiej telewizji. ABC zrezygnowało z formatu Fight of the Week, którego ostatni odcinek wyemitowano we wrześniu 1964 roku. Zawodowy boks zniknął z regularnej ramówki największych stacji aż do lat 70. Przez długi czas nie wrócił też do najlepszych pasm antenowych. Wielką widownię odzyskał dopiero w erze walk Muhammada Alego.

To był moment, w którym ten sport po raz pierwszy na taką skalę zmierzył się z problemem bezpieczeństwa zawodników. Więcej o tym, jak ewoluowały zasady i ochrona pięściarzy, opisaliśmy w materiale o historii boksu.

◆ POLECANY PRODUKTWARHOUSE.PL

Everlast

Everlast 1910 — rękawice bokserskie

899 PLN

Reedycja klasycznej konstrukcji Everlasta, marki, w której walczyli mistrzowie ery Griffitha. Skóra naturalna, sznurowanie, profil zbliżony do rękawic z tamtych lat.

Sprawdź WarHouse →

Czterdzieści lat z tą walką

Griffith próbował odwiedzić Pareta w szpitalu, ale rodzina go nie wpuściła. Przez dekady wracały do niego koszmary, a w wywiadach mówił o tamtym wieczorze jak o ciężarze, którego nie da się zrzucić. Boksował jeszcze przez piętnaście lat i zdobywał kolejne tytuły, ale cień tej jednej wygranej ciągnął się za nim aż do sportowej emerytury.

Przełom przyniosło dopiero spotkanie z synem Kubańczyka, Bennym Paretem juniorem, ponad czterdzieści lat po walce. Rozmowę zarejestrowano w dokumencie Ring of Fire: The Emile Griffith Story z 2005 roku. Po niej Griffith powiedział, że wreszcie pogodził się z przeszłością i wybaczył samemu sobie.

„Zabiłem człowieka i większość ludzi to rozumie i mi wybacza. Ale kocham mężczyznę i dla wielu jest to niewybaczalny grzech, który czyni ze mnie złego człowieka”.

Ten słynny cytat, przytoczony w jego biografii z 2008 roku, pochodzi z ostatnich lat życia, kiedy zaczął mówić o swojej orientacji otwarcie. Wcześniej odnosił się do tego wymijająco – przyznawał, że pociągają go zarówno kobiety, jak i mężczyźni, ale odrzucał próby przypinania mu jakichkolwiek etykiet.

Napaść w 1992 roku i ostatnie lata

W 1992 roku Griffith został dotkliwie pobity po wyjściu z gejowskiego klubu w pobliżu dworca autobusowego Port Authority na Manhattanie. Spędził w szpitalu cztery miesiące. Sprawców ani ich motywów nigdy nie ustalono, choć wiele wskazywało na atak na tle homofobicznym.

Późniejsze lata jego życia upłynęły pod znakiem encefalopatii bokserskiej (dementia pugilistica) – postępującego uszkodzenia mózgu wywołanego wieloletnim przyjmowaniem ciosów w głowę. U byłych pięściarzy objawy zwykle układają się w powtarzalny wzór:

• Zaburzenia pamięci – narastające trudności z zapamiętywaniem bieżących zdarzeń.
• Spowolnienie ruchowe – problemy z równowagą i koordynacją, przypominające chorobę Parkinsona.
• Zmiany zachowania – wybuchy złości i wahania nastroju nieadekwatne do sytuacji.
• Postępujący charakter – objawy narastają latami po zakończeniu kariery, a nie w jej trakcie.

W ostatnich latach Griffith wymagał całodobowej opieki. Sprawował ją Luis Rodrigo Griffith – jego życiowy partner. Bokser adoptował go wiele lat wcześniej, co było wówczas jedynym wybiegiem prawnym pozwalającym parom jednopłciowym na dziedziczenie i prawo do decydowania o leczeniu partnera. Emile zmarł 23 lipca 2013 roku w Hempstead w stanie Nowy Jork, w wieku 75 lat.

Jego historia zyskała drugie życie kilkanaście lat później: powstała o nim opera jazzowa Champion autorstwa Terence’a Blancharda, wystawiana między innymi w nowojorskiej Metropolitan Opera. To rzadki przypadek, w którym biografia pięściarza stała się materiałem dla sceny operowej – i to nie ze względu na zdobyte pasy, ale na to, co działo się poza ringiem.

Emile Griffith – najczęściej zadawane pytania

Źródła