Type 055 (NATO: Renhai-class, chiński: 055型驱逐舰) to najpotężniejszy chiński okręt nawodny bojowy – jednostka, którą amerykański wywiad marynarki nazywa niszczycielem-krążownikiem. Pierwszy egzemplarz, CNS Nanchang (101), wszedł do służby PLAN (People’s Liberation Army Navy) 12 stycznia 2020 roku, a jego 112 komór pionowych wyrzutni rakietowych (VLS) czyni go kluczową eskortą nowych lotniskowców klasy Fujian.
Okręty budowane są w stoczniach Jiangnan w Szanghaju i Dalian (grupa China State Shipbuilding Corporation, CSSC). Na koniec 2024 roku w służbie znajduje się 8 jednostek operacyjnych, a docelowa flota ma liczyć 16–24 sztuk do 2030.
Wyporność pełna 12 000–13 500 ton sytuuje Type 055 między klasycznym niszczycielem (Arleigh Burke 9 700 t) a krążownikiem (Ticonderoga 9 800 t) – stąd amerykańska nazwa niszczyciel-krążownik. Główna cecha konstrukcyjna to 112 komór VLS – najwięcej w chińskiej flocie i więcej niż amerykańskie Arleigh Burke (96 komór), choć mniej niż koreański Sejong the Great (128 komór).
Komory VLS przyjmują pełny arsenał chińskich pocisków: HQ-9 (przeciwlotniczy, zasięg 200 km), HHQ-9B (przeciwlotniczy średniego zasięgu), HHQ-26 (przeciwbalistyczny), YJ-18 (manewrujący przeciwokrętowy, zasięg 540 km), CJ-10 (manewrujący do rażenia celów lądowych, zasięg 1500 km) oraz Yu-8 (rakieta do zwalczania okrętów podwodnych). Główne uzbrojenie artyleryjskie to działo H/PJ-45 kalibru 130 mm (zasięg 30 km z pociskami podkalibrowymi) oraz dwa systemy CIWS Type 1130 (24-lufowe działa Gatlinga 30 mm, 11 000 strzałów na minutę).
Radar Type 346B AESA pracujący w dwóch pasmach (4 panele rotacyjne na nadbudowie) wykrywa samoloty o RCS 1 m² z 480 km, a pociski balistyczne w fazie końcowej z 200 km. Type 055 to obecnie główny okręt nawodny bojowy chińskiej floty.
Historia rozwoju – od Sovremennyy do własnego niszczyciela-krążownika
Geneza Type 055 sięga końca lat 90. XX wieku, kiedy chińska marynarka PLA szukała następcy rosyjskich niszczycieli klasy Sovremennyy (kupionych w 1999, 2002 i 2005) – pierwszych nowoczesnych okrętów nawodnych bojowych chińskiej floty. Sovremennyy projektowano do walki z amerykańskimi lotniskowcami, ale do 2010 roku stały się przestarzałe.
Program 055 i naturalna ewolucja
Program Type 055 ruszył oficjalnie w 2009 roku jako kontynuacja Type 052D (niszczyciel 7500 ton, 64 komory VLS, wprowadzony w 2014). Główne wymagania: większa wyporność pod liczniejsze komory VLS, integracja nowoczesnych pocisków YJ-18 i HQ-26, radar AESA dla obrony przeciwbalistycznej. Kontrakt podpisano w 2014 roku, wtedy też położono pierwszą stępkę w stoczni Jiangnan (grupa CSSC). Stocznia Dalian dostarczyła drugą i czwartą jednostkę (Lhasa, Anshan).
Pierwsza jednostka CNS Nanchang (2017–2020)
Pierwszy Type 055, CNS Nanchang (101), zwodowano 28 czerwca 2017 roku w stoczni Jiangnan. Próby morskie trwały 2,5 roku – Type 055 jest znacznie bardziej skomplikowany niż wcześniejsze Type 052D i wymagał szczegółowych testów wszystkich systemów. Oficjalna ceremonia wprowadzenia do służby PLAN odbyła się 12 stycznia 2020 roku w bazie Qingdao (8. Flotylla Niszczycieli, Flota Morza Północnego).
Aktualna produkcja (2020–2024)
Do końca 2024 roku w służbie PLAN znajduje się 8 jednostek Type 055:
- CNS Nanchang (101) – Jiangnan 2017, służba 2020, Flota Morza Północnego
- CNS Lhasa (102) – Dalian 2018, służba 2021
- CNS Anshan (103) – Dalian 2019, służba 2022
- CNS Wuxi (104) – Jiangnan 2019, służba 2022
- CNS Dalian (105) – Dalian 2020, służba 2023
- CNS Yan’an (106) – Jiangnan 2020, służba 2023
- CNS Xianyang (107) – Dalian 2020, służba 2024
- CNS Zunyi (108) – Jiangnan 2021, służba 2024
Obecne tempo produkcji to 2 sztuki rocznie, z planowanym przyspieszeniem do 3–4 sztuk od 2025. Docelowa flota liczy 16–24 jednostki do 2030 roku.
Konstrukcja i nadbudowa o obniżonej wykrywalności
Type 055 ma nowoczesną architekturę okrętową obniżającą wykrywalność – pochylone burty kadłuba (mniejsza sygnatura radarowa), zintegrowaną nadbudowę o mniejszej powierzchni odbijającej oraz ukryte wyrzutnie torpedowe i pociski przeciwokrętowe.
Obniżona wykrywalność
Sygnatura radarowa Type 055 jest znacząco obniżona względem klasycznego niszczyciela tej samej wielkości (Sovremennyy lub Type 052B), choć dokładne wartości procentowe nie są publicznie potwierdzone. Architektura odpowiada wzorcom amerykańskiej klasy Zumwalt (USS Zumwalt DDG-1000) – pochylone burty zmniejszają RCS, ale Zumwalt poszedł znacznie dalej (pełny kadłub w układzie „tumblehome”). Type 055 zachowuje klasyczne formy kadłuba dla lepszej stabilności na wysokiej fali.
Nadbudowa zintegrowana
Wszystkie radary, środki walki elektronicznej (ECM), maszty komunikacyjne i systemy CIWS scalono w jednolitej nadbudowie zamiast osobnych masztów. Daje to mniejszą sygnaturę radarową i korzystniejszy aerodynamicznie kształt dla lądujących śmigłowców.
System zarządzania walką (CMS)
Type 055 korzysta z chińskiego systemu zarządzania walką (CMS) – odpowiednika amerykańskiego Aegis z USS Arleigh Burke. System scala wszystkie sensory i uzbrojenie w jednolity układ kierowania ogniem i pozwala zwalczać do 60 celów jednocześnie różnymi pociskami (przeciwlotniczymi, przeciwokrętowymi i do zwalczania okrętów podwodnych). To skok jakościowy względem wcześniejszych Type 052D, gdzie system był mniej zaawansowany.
Dane techniczne Type 055
Type 055 w wersji standardowej ma następujące parametry techniczne.
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Wyporność standardowa | 10 000–11 000 t |
| Wyporność pełna | 12 000–13 500 t |
| Długość całkowita | 180 m |
| Szerokość | 20 m |
| Zanurzenie | 6,6 m |
| Napęd | 4 × turbiny gazowe QC-280 (COGAG) |
| Moc napędowa | 4 × 28 MW (łącznie 112 MW) |
| Prędkość max | >30 węzłów (>56 km/h) |
| Zasięg | ~5 000 mil morskich przy 12 węzłach |
| Załoga | ~280 osób |
| VLS (Vertical Launching System) | 112 komór (64 dziób + 48 rufa) |
| Działo główne | 1 × H/PJ-45 130 mm, zasięg 30 km |
| CIWS | 2 × Type 1130 30 mm, 11 000 strzałów/min |
| Helikoptery | 2 × Z-18 lub Z-9 |
| Radar główny | Type 346B AESA dual-band, zasięg 480 km |
| Cena jednostkowa | ~1 mld USD (szacowanie wywiadu USA) |
Turbinowy układ napędowy COGAG (Combined Gas And Gas) z 4 turbinami QC-280 daje Type 055 najlepszy stosunek mocy do wyporności w klasie niszczycieli-krążowników. QC-280 to rozwinięcie chińskich prac nad turbinami klasy 25 MW inspirowanych ukraińską UGT-25000, wcześniej importowaną; brak jednak wiarygodnych dowodów na formalną licencję produkcyjną od 2015 roku.
Pociski i uzbrojenie
112 komór VLS Type 055 może przyjąć różne zestawy uzbrojenia zależnie od misji. Standardowy, zrównoważony zestaw to:
Pociski przeciwlotnicze (54 komory)
- HQ-9 – chiński odpowiednik S-300 i amerykańskiego Patriota, zasięg 200 km, pułap 30 km
- HHQ-9B – wariant okrętowy, zasięg 250 km, ulepszona głowica naprowadzająca
- HHQ-16C – średniego zasięgu (40 km), pomiędzy HQ-9 a pociskami krótkiego zasięgu
- HHQ-26 – domniemany pocisk obrony przeciwbalistycznej (niszczący celnym trafieniem); jego konfiguracja i parametry pozostają niepotwierdzone w jawnych źródłach
Pociski przeciwokrętowe (24 komory)
- YJ-18 – flagowy manewrujący pocisk przeciwokrętowy chińskiej floty, zasięg 540 km, prędkość Mach 3 w fazie końcowej
- YJ-100 – prawdopodobny przeciwokrętowy pocisk dalekiego zasięgu; jego zasięg i konfiguracja (często podawane jako ~800 km) pozostają niepotwierdzone w jawnych źródłach
Pociski do rażenia celów lądowych (24 komory)
- CJ-10 (Changjian-10) – chiński odpowiednik Tomahawka, zasięg 1500 km, naprowadzanie GPS/BeiDou
- YJ-21 – nowy hipersoniczny pocisk przeciwokrętowy i do rażenia celów lądowych, Mach 6+; zasięg (nieoficjalnie szacowany na ok. 1000–1500 km) nie został oficjalnie ujawniony
Pociski do zwalczania okrętów podwodnych (10 komór)
- Yu-8 – rakieta do zwalczania okrętów podwodnych z torpedą Yu-7 w głowicy, zasięg 50 km
Doktryna i operacyjne wykorzystanie
Type 055 pełni trzy główne role w doktrynie chińskiej floty:
Zwalczanie okrętów i lotniskowców
Główne zadanie Type 055 to zwalczanie amerykańskich lotniskowców klasy Nimitz i Ford na Pacyfiku. YJ-18 z zasięgiem 540 km pozwala Type 055 atakować amerykańską lotniskowcową grupę uderzeniową spoza zasięgu jej głównych obron (AIM-120 AMRAAM na F/A-18 Super Hornet – realny zasięg bojowy rzędu 70–100+ km, katalogowy maksymalny dla najnowszych wersji ponad 160 km). Salwa 24 pocisków YJ-18 z jednego Type 055 mogłaby przełamać obronę nawet zaawansowanej grupy (Aegis Strike Group z 4–6 niszczycielami Arleigh Burke).
Eskorta lotniskowców
Type 055 projektowano jako główną eskortę nowych chińskich lotniskowców – Liaoning (Type 001), Shandong (Type 002) i Fujian (Type 003). Każda chińska lotniskowcowa grupa uderzeniowa ma liczyć 2–3 jednostki Type 055 jako pierwszą linię obrony powietrznej. To odpowiednik formacji amerykańskiej (1 lotniskowiec + 4 Arleigh Burke + 1 Ticonderoga).
Uderzenia dalekiego zasięgu
Manewrujący CJ-10 z zasięgiem ok. 1500 km pozwala Type 055 wykonywać precyzyjne uderzenia na cele lądowe z morza – obejmując rejony takie jak Tajwan, Wyspy Spratly czy Filipiny. To odpowiednik roli amerykańskich Tomahawków z Arleigh Burke.
Type 055 a globalna konkurencja
Type 055 to największy wyspecjalizowany okręt nawodny bojowy w regionie Indo-Pacyfiku. Konkurencja:
- Arleigh Burke (USA, 70+ sztuk wszystkich wariantów Flight I/II/IIA/III) – wyporność 9 700 t, 96 komór VLS, radar SPY-6 AESA (Flight III), system Aegis
- Sejong the Great-class KDX-III (Korea Płd, 3 sztuki) – wyporność 11 000 t, 128 komór VLS (więcej niż Type 055), radar AESA, potencjał eksportowy
- Maya-class (Japonia, 2 sztuki w służbie; kolejne zamawiane niszczyciele BMD to już odmienny, większy projekt) – wyporność 10 250 t, 96 komór VLS, radar AN/SPY-1D(V), zdolność przeciwbalistyczna
- Slava-class (Rosja, 2 sztuki w służbie, 1 utracona w 2022 roku) – wyporność 11 500 t, 64 komory VLS, przeciwokrętowe P-1000 Vulkan o zasięgu 700 km
- Zumwalt-class (USA, 3 sztuki) – wyporność 16 000 t, 80 komór VLS, działo AGS 155 mm, futurystyczny, ale problematyczny
Pod względem liczby komór VLS Type 055 zajmuje 2. miejsce (po Sejong the Great), pod względem wyporności również 2. (po Zumwalcie), a pod względem obniżonej wykrywalności jest nowoczesny, choć ustępuje Zumwaltowi. Obecnie Type 055 to najmocniejszy uniwersalny okręt nawodny bojowy w produkcji – pozostałe klasy mają konkretne ograniczenia (Zumwalt z wstrzymaną dalszą produkcją, Sejong tylko dla Korei, Maya bez eksportu).
Type 055 Renhai – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy Type 055 jest niszczycielem czy krążownikiem?
Type 055 jest oficjalnie klasyfikowany przez chińską PLAN jako niszczyciel (驱逐舰), ale jego wyporność pełna 12 000–13 500 ton sytuuje go w klasyfikacji NATO jako niszczyciel-krążownik – większy niż klasyczny niszczyciel (Arleigh Burke 9 700 t), ale mniejszy niż klasyczny krążownik (Ticonderoga 9 800 t). Amerykański wywiad marynarki (Office of Naval Intelligence, ONI) używa wobec Type 055 nazwy „krążownik rakietowy" ze względu na 112 komór VLS i rolę okrętu flagowego grupy zadaniowej. Oficjalne nazewnictwo NATO to „Renhai-class destroyer". W praktyce Type 055 łączy najlepsze z obu kategorii: wielkość i uzbrojenie krążownika z manewrowością i niższym kosztem niszczyciela. To pierwszy chiński okręt nawodny tej klasy – wcześniej Chiny musiały kupować od Rosji niszczyciele Sovremennyy (4 sztuki, 1999–2006, wyporność 7 940 t) jako swoje największe okręty nawodne bojowe.
Ile Type 055 ma Chiny w służbie?
Na koniec 2024 roku PLAN ma 8 jednostek Type 055 w służbie operacyjnej: CNS Nanchang (101) wprowadzony 12.01.2020 jako pierwszy, CNS Lhasa (102) 2021, CNS Anshan (103) 2022, CNS Wuxi (104) 2022, CNS Dalian (105) 2023, CNS Yan'an (106) 2023, CNS Xianyang (107) 2024, CNS Zunyi (108) 2024. Obecne tempo produkcji to 2 sztuki rocznie z dwóch stoczni – Jiangnan w Szanghaju i stoczni w Dalian. Planowane jest przyspieszenie do 3–4 sztuk rocznie od 2025, docelowa flota liczy 16–24 jednostki do 2030 roku. Dla porównania amerykański Arleigh Burke ma 73 sztuki w służbie (Flight I/II/IIA/III), a koreański Sejong the Great-class KDX-III 3 sztuki, z planowanymi 6 kolejnymi do 2030. Type 055 to najszybciej rosnąca klasa okrętów nawodnych bojowych w regionie Indo-Pacyfiku – w przyspieszonym tempie Chiny w 10 lat zbudują flotę dorównującą amerykańskim Arleigh Burke (10 lat produkcji w latach 1989–1999 dało 28 sztuk).
Jakimi pociskami strzela Type 055?
Type 055 może wystrzeliwać szeroki arsenał chińskich pocisków ze 112 komór VLS. Standardowy, zrównoważony zestaw to: 54 komory dla pocisków przeciwlotniczych (HQ-9 zasięg 200 km, HHQ-9B 250 km, HHQ-16C średniego zasięgu 40 km, HHQ-26 przeciwbalistyczny niszczący celnym trafieniem), 24 komory dla pocisków przeciwokrętowych (YJ-18 zasięg 540 km, Mach 3 w fazie końcowej, YJ-100 o zasięgu szacowanym na ~800 km – niepotwierdzony), 24 komory dla pocisków do rażenia celów lądowych (CJ-10 zasięg 1500 km, chiński odpowiednik Tomahawka, oraz hipersoniczny YJ-21 Mach 6+ o zasięgu nieoficjalnie szacowanym na ~1000–1500 km), 10 komór dla pocisków do zwalczania okrętów podwodnych (Yu-8, rakieta z torpedą Yu-7 w głowicy, zasięg 50 km). Możliwe są inne zestawy dobierane pod misję: uderzenie na lotniskowiec (40 YJ-18 + 24 CJ-10 + reszta przeciwlotnicze), obrona przeciwbalistyczna (80 HHQ-26 + 32 inne), eskorta lotniskowca (84 przeciwlotnicze HQ-9 + 28 innych). Wyrzutnia działa w trybie zimnego startu i jest uniwersalna – ten sam typ komory może wystrzelić każdy pocisk po zaprogramowaniu w systemie zarządzania walką.
Czy Type 055 jest sprzedawany innym krajom?
Nie, Type 055 nie jest eksportowany i prawdopodobnie nie będzie w najbliższej dekadzie. Powody są trzy. Pierwszy – technologia: 112-komorowy VLS, radar Type 346B AESA i system zarządzania walką są uznawane za technologie wrażliwe, objęte zakazem eksportu w ramach chińskiej polityki obronnej. Drugi – priorytet PLAN: Chiny potrzebują wszystkich budowanych jednostek Type 055 na własne potrzeby (cel 16–24 sztuk do 2030 wymaga ponad 10 lat ciągłej produkcji bez eksportu). Trzeci – relacje z USA: eksport Type 055 do potencjalnych klientów (Pakistan, Iran, Arabia Saudyjska) skomplikowałby relacje z USA bardziej, niż byłoby to korzystne ekonomicznie. Chiny eksportują natomiast mniejsze okręty nawodne bojowe: fregaty Type 054A (Pakistan – 4 sztuki klasy Tughril, Bangladesz – 2 sztuki), fregaty Type 053H (różne kraje afrykańskie i azjatyckie), korwety Type 056 (Bangladesz, Nigeria, Tajlandia). Wersji eksportowej Type 055 nigdy nie planowano.
Jak Type 055 wypada w porównaniu z amerykańskim Arleigh Burke?
Type 055 i Arleigh Burke to główne okręty nawodne bojowe regionu Indo-Pacyfiku w 2025 roku. Główne porównanie: liczba komór VLS – Type 055 ma 112 wobec 96 u Arleigh Burke (przewaga Type 055). Wyporność – Type 055 12 000–13 500 t wobec 9 700 t Arleigh Burke (przewaga Type 055 dzięki miejscu na większe systemy). Radar – Type 055 ma Type 346B AESA pracujący w dwóch pasmach (zasięg 480 km wobec samolotów), Arleigh Burke Flight IIA starszy SPY-1D PESA (zasięg 320 km), a Flight III od 2023 roku SPY-6 AESA (zasięg ponad 600 km, lepszy od Type 346B). System zarządzania walką – Aegis w Arleigh Burke ma 30-letnią historię bojową (Pustynna Burza 1991, Adriatyk lata 90., Bałtyk lata 20., Ukraina), chiński system dopiero wchodzi do służby. Cena – Type 055 ok. 1 mld USD wobec 2,2 mld USD za Arleigh Burke Flight III (Type 055 znacznie tańszy). Wniosek: w pojedynku 1 na 1 Arleigh Burke Flight III (z SPY-6 i AIM-120 AMRAAM) zachowuje niewielką przewagę wg analiz think tanków (m.in. RAND, CSIS), ale na teatrach pacyficznych Chiny mogą wystawić więcej jednostek Type 055 (16–24 do 2030 wobec 70+ Arleigh Burke US Navy), co odwraca matematykę regionalną.
