18 Bielski Batalion Powietrznodesantowy to jeden z najstarszych oddziałów spadochronowych Wojska Polskiego i pierwsza w pełni zawodowa jednostka Wojsk Lądowych. Stacjonuje w Bielsku-Białej od 1959 roku, wchodzi w skład 6 Brygady Powietrznodesantowej, a jego żołnierze służyli w misjach ONZ na Bliskim Wschodzie, na Bałkanach, w Iraku i w Afganistanie. W 2004 roku to właśnie bielscy spadochroniarze przyszli z odsieczą obrońcom ratusza w Karbali. Patronem batalionu jest kpt. Ignacy Gazurek z Istebnej, oficer 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej, który zginął pod Arnhem.
Historia batalionu
Batalion przeszedł długą drogę – od plutonu rozpoznawczego liczącego 37 żołnierzy do pododdziału powietrznodesantowego z własną kompanią moździerzy. Po drodze kilka razy zmieniał nazwę, profil i przełożonych.
Plutony rozpoznawcze z 1951 roku
Historia jednostki zaczęła się 16 lipca 1951 roku, gdy Sztab Generalny nakazał sformować samodzielne plutony rozpoznawcze o charakterze specjalnym – w Sztumie, w II Okręgu Wojskowym, i w Opolu, w IV Okręgu. Każdy liczył 37 żołnierzy. W marcu 1952 roku odbyły się pierwsze kursy spadochronowe, obejmujące m.in. osiem skoków.
W 1953 roku plutony przekształcono w kompanie rozpoznawcze, a w 1954 roku na ich bazie utworzono w Oleśnicy 19 Samodzielny Batalion Rozpoznawczy. 6 października 1959 roku batalion przybył do Bielska-Białej i wszedł w skład 6 Pomorskiej Dywizji Powietrznodesantowej – ta data jest dziś świętem jednostki.
Kolejne nazwy i przemiany
Przez kolejne dekady batalion kilka razy zmieniał oznaczenie:
- 1961 – 19 Batalion Powietrznodesantowy,
- 1967 – 18 Kołobrzeski Batalion Powietrznodesantowy, po przejęciu tradycji 18 Kołobrzeskiego Pułku Piechoty,
- 1989 – przekształcenie w jednostkę desantowo-szturmową,
- 1995 – 18 Bielski Batalion Desantowo-Szturmowy, z honorowym tytułem „Bielski”,
- od 1 lipca 2010 – 18 Bielski Batalion Powietrznodesantowy im. kpt. Ignacego Gazurka.
8 października 1994 roku batalion otrzymał nowy sztandar, ufundowany przez władze miasta. Dziś wchodzi w skład 6 Brygady Powietrznodesantowej im. gen. bryg. Stanisława Sosabowskiego, dowodzonej z Krakowa.
Patron – kpt. Ignacy Gazurek spod Arnhem
Od 1991 roku batalion nosi imię kpt. Ignacego Gazurka. Wybór patrona łączy bielskich spadochroniarzy bezpośrednio z tradycją 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej.
Z Istebnej do Driel
Ignacy Gazurek urodził się 16 marca 1907 roku w Istebnej, w Beskidzie Śląskim. Ukończył seminarium nauczycielskie w Cieszynie i szkołę podchorążych rezerwy. We wrześniu 1939 roku dowodził plutonem w 45 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych, a po przedostaniu się do Francji – kompanią w 10 Pułku Piechoty. W Wielkiej Brytanii trafił do 4 Brygady Kadrowej Strzelców, z której powstała 1 Samodzielna Brygada Spadochronowa.
W 1943 roku został kapitanem i dowódcą 9 kompanii, a następnie III batalionu brygady. 21 września 1944 roku wylądował na spadochronie pod Driel, w trakcie operacji Market Garden.
Śmierć w Oosterbeek
W nocy z 22 na 23 września Gazurek przeprawił się z 8 kompanią na północny brzeg Renu, gdzie Polacy osłaniali wycofujących się brytyjskich spadochroniarzy z 1 Dywizji Powietrznodesantowej. Zginął 24 września 1944 roku, trafiony przez niemieckiego strzelca wyborowego w ogródku przy Stationsweg 9 w Oosterbeek. Spoczywa na cmentarzu wojennym w Oosterbeek.
Tradycja spod Arnhem: 6 Brygada Powietrznodesantowa, w skład której wchodzi 18 batalion, nosi imię gen. bryg. Stanisława Sosabowskiego, dowódcy 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Patronem batalionu jest jeden z jego oficerów, który zginął, osłaniając odwrót Brytyjczyków. Obie nazwy to świadome nawiązanie do jedynej polskiej jednostki spadochronowej, która walczyła w czasie II wojny światowej.
Misje zagraniczne
Bielscy spadochroniarze biorą udział w operacjach poza granicami Polski od 1973 roku. Przez pół wieku przeszli drogę od misji pokojowych ONZ po operacje bojowe w Iraku i Afganistanie.
Od Golanu po Kosowo
Pod błękitną flagą ONZ żołnierze batalionu służyli w Egipcie, na Wzgórzach Golan, w Libanie i Kambodży. W latach 1998–1999 stanowili odwód strategiczny dowódcy sił SFOR w Bośni i Hercegowinie. Od czerwca 1999 do lipca 2000 roku na bazie batalionu utworzono Polski Kontyngent Wojskowy w Kosowie, działający w ramach sił KFOR w południowej części sektora amerykańskiego. Pierwszą zmianą dowodził ppłk Roman Polko, ówczesny dowódca batalionu, później generał i dowódca GROM.
Od września 2000 do października 2002 roku batalion wchodził w skład Sił Natychmiastowego Reagowania NATO i brał udział w międzynarodowych ćwiczeniach za granicą.
Karbala i Afganistan
W 2004 roku, w ramach II zmiany Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Iraku, żołnierze batalionu utworzyli 1 Grupę Bojową, stacjonującą w Al-Hilli w prowincji Babilon. 6 kwietnia 2004 roku, w czwartej dobie obrony ratusza w Karbali, dotarli z odsieczą do wyczerpanych polskich i bułgarskich obrońców – rebelianci wycofali się i była to jedna z najcięższych walk polskich żołnierzy w Iraku. 8 maja 2004 roku zginął por. Sławomir Stróżak, dowódca kompanii szturmowej – ranny w prowincji Babilon podczas powrotu konwoju do bazy, zmarł w Bagdadzie. Pośmiertnie awansowano go na kapitana.
W kolejnych latach żołnierze 18 batalionu wchodzili w skład zgrupowań bojowych w Afganistanie. W maju 2009 roku podczas patrolu ciężko ranny został kierowca 1 kompanii szturmowej, st. szer. Artur Pyc – zmarł we wrześniu 2009 roku. Za odwagę podczas obrony bazy w Ghazni ppor. Karol Cierpica otrzymał amerykańskie odznaczenie Brązowa Gwiazda z wyróżnieniem „V”, wręczone przez zastępcę sekretarza obrony USA Ashtona Cartera.
.jpg){kind=link}
Struktura i wyposażenie
Batalion powietrznodesantowy to lekka piechota przygotowana do desantowania ze spadochronami lub ze śmigłowców i działania na tyłach przeciwnika. Musi być mobilny i samodzielny – dlatego jego sprzęt jest lżejszy niż w jednostkach zmechanizowanych.
Kompanie szturmowe i moździerze
W skład batalionu wchodzą:
- dowództwo i sztab oraz kompania dowodzenia,
- trzy kompanie szturmowe – trzon bojowy batalionu,
- kompania moździerzy – wsparcie ogniowe,
- kompania logistyczna,
- wojskowa straż pożarna i zespół zabezpieczenia medycznego.
Pojazdy, beret i oznaka
Batalion używa terenowych pojazdów HMMWV, Honker i LPU Wirus 4 oraz ciężarówek Star i Jelcz. Część HMMWV przekazano innym jednostkom, bo nie spełniały wymagań stawianych jednostce powietrznodesantowej, której sprzęt musi być przystosowany do przerzutu drogą lotniczą. Z tego powodu 6 Brygada Powietrznodesantowa otrzymała 80 lekkich pojazdów Aero 4x4 i 120 przyczep specjalnych od konsorcjum z firmą Kafar na czele. Aero to przebudowana Toyota Land Cruiser, którą można przewozić samolotami C-130 i C-295, przenosić pod śmigłowcem i zrzucać na spadochronach. Skoki żołnierze wykonują m.in. z samolotów C-130 Hercules, także we współpracy z lotnictwem USA. Spadochroniarze 6 Brygady regularnie ćwiczą z amerykańską 173 Brygadą Powietrznodesantową i 82 Dywizją Powietrznodesantową, m.in. w międzynarodowych desantach serii Swift Response.
Żołnierze noszą bordowy beret, a oznaką rozpoznawczą batalionu jest orzeł lotniczy na tle spadochronu, otoczony wieńcem – biały rysunek na brązowym tle. Od 2024 roku batalionem dowodzi ppłk Krzysztof Wieczorek.
Jak trafić do 18 batalionu
Do 18 Bielskiego Batalionu Powietrznodesantowego można trafić przez dobrowolną zasadniczą służbę wojskową albo bezpośrednio do zawodowej służby wojskowej. Szkolenia dla kandydatów odbywają się regularnie, a szczegółowych informacji o naborze udzielają wojskowe centra rekrutacji.
Służba w batalionie powietrznodesantowym
Od kandydatów oczekuje się dobrej kondycji fizycznej, odporności psychicznej i gotowości do skoków spadochronowych. Szkolenie obejmuje kurs spadochronowy, taktykę działań na tyłach przeciwnika, walkę w terenie zurbanizowanym i współdziałanie ze śmigłowcami. Wielu byłych żołnierzy 18 batalionu kontynuuje służbę w jednostkach specjalnych – w Jednostce Wojskowej Komandosów w Lublińcu i w jednostce GROM.
Jednostka mieści się przy ul. Bardowskiego 3 w Bielsku-Białej (JW 1328). Materiał o batalionie i jego codziennym szkoleniu opublikował kanał TheBielsko.
Siedemdziesiąt pięć lat po sformowaniu pierwszych plutonów rozpoznawczych 18 batalion pozostaje jednym z filarów polskich wojsk powietrznodesantowych – z tradycją sięgającą Driel i Oosterbeek.
18 Bielski Batalion Powietrznodesantowy – najczęściej zadawane pytania
Gdzie stacjonuje 18 Batalion Powietrznodesantowy?
W Bielsku-Białej, przy ul. Bardowskiego 3 (Jednostka Wojskowa 1328). Batalion przybył do miasta 6 października 1959 roku i od tego czasu jest z nim związany – rocznica przybycia jest świętem jednostki. Wchodzi w skład 6 Brygady Powietrznodesantowej z Krakowa.
Kim był patron 18 batalionu, kpt. Ignacy Gazurek?
Oficerem 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej gen. Sosabowskiego, urodzonym w 1907 roku w Istebnej. Dowodził III batalionem brygady podczas operacji Market Garden. Po przeprawie przez Ren osłaniał odwrót Brytyjczyków i zginął 24 września 1944 roku w Oosterbeek, trafiony przez strzelca wyborowego.
W jakich misjach brali udział żołnierze 18 batalionu?
Od 1973 roku w misjach ONZ w Egipcie, na Wzgórzach Golan, w Libanie i Kambodży, następnie w SFOR w Bośni i Hercegowinie oraz KFOR w Kosowie. W 2004 roku w Iraku, gdzie przyszli z odsieczą obrońcom ratusza w Karbali, a później w Afganistanie, w ramach zgrupowań bojowych Polskiego Kontyngentu Wojskowego.
Jak dostać się do 18 Bielskiego Batalionu Powietrznodesantowego?
Przez dobrowolną zasadniczą służbę wojskową albo bezpośrednio do zawodowej służby wojskowej – informacji udzielają wojskowe centra rekrutacji. Kandydat musi mieć dobrą kondycję i odporność psychiczną oraz przejść kurs spadochronowy.
Jaki beret noszą żołnierze 18 batalionu?
Bordowy, jak wszyscy żołnierze polskich wojsk powietrznodesantowych. Oznaką rozpoznawczą batalionu jest orzeł lotniczy na tle spadochronu, otoczony wieńcem – biały rysunek na brązowym tle.
